NRC Onbehaarde Apen

Diep begraven in het ijs van Antarctica maakt een telescoop deeltjes uit het heelal zichtbaar: neutrino's, elementaire spookdeeltjes die nergens door worden tegengehouden. Maar in dat ijs geven ze heel soms een flitsje, en zo vond de Belg Francis Halzen voor het eerst hoogenergetische neutrino's. Hij kreeg er dinsdag de Nobelprijs voor Natuurkunde voor, en terecht, vindt wetenschapsredacteur Berend Nieuwhof. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl. Host: Peter van der Ploeg Gast: Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het begon met een mysterieus molecuul in een algje, dat bleek te reageren op licht. Dat molecuul bleek niet alleen als handig lichtknopje te kunnen werken, het werkte ook in ándere organismen. En nu is de vraag wat deze techniek - optogenetica - in onze eigen hersens zou kunnen doen. Voor dat onderzoek kregen Peter Hegemann, Georg Nagel en Karl Deisseroth ein-de-lijk de Nobelprijs voor Geneeskunde. Maar wat ís het precies? Karlijn legt het uit. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl. Host: Peter van der Ploeg Gast: Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Heel Italië staat op zijn kop vanwege de 800e sterfdag van Franciscus van Assisi. De heilige wordt vaak in één adem genoemd met dierendag, maar klopt dat wel? Peter en Karlijn spreken met kerkhistoricus en wetenschapsredacteur Hendrik Spiering over de man die het christendom fundamenteel veranderde, over zijn afkeer van macht en rijkdom en de mythes die over hem zijn ontstaan. Ben jij een Onbehaarde Apen-luisteraar van het eerste uur? Dan zijn we heel benieuwd naar jou. Heb je een aflevering die je nooit meer vergeet, een moment waar je nog steeds weleens aan terugdenkt, of gewoon een mening die je kwijt wilt? Laat het ons weten. Spreek een voicenote in op 06-41360789. We horen het graag. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl. Presentatie: Karlijn Saris en Peter van der Ploeg Gast: Hendrik Spiering Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn Montage: Cato Visser Eindmix: Yeppe van Kesteren Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Trump zet het mes in grote stukken beschermd natuurgebied in Utah. Peter en Karlijn spreken met wetenschapsjournalisten Sjoerd de Jong en Marcel aan de Brugh over het politieke armpje drukken om de Amerikaanse wildernis, de positie van inheemse Amerikanen en een wereldbeeld dat vanuit de Staten lijkt over te waaien. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl. Presentatie: Karlijn Saris en Peter van der Ploeg Gasten: Marcel aan de Brugh en Sjoerd de Jong Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn Montage: Cato Visser Eindmix: Yeppe van Kesteren Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Waarom sluit de één zich aan bij een schaakclub, en de ander bij een gewelddadige afscheidingsbeweging? Peter en Karlijn spreken met AI-wetenschapper Mijke van den Hurk, die met simulaties laat zien hoe mensen op een radicaal pad terecht kunnen komen. Ze ontdekken dat iedereen dit pad kan nemen. Presentatie: Karlijn Saris en Peter van der Ploeg Gast: Mijke van den Hurk Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Julie Hrudová / ANP Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Haaruitval, hersenmist en constante vermoeidheid: veel vrouwen hebben zonder te weten ijzertekort. Peter en Karlijn spreken met wetenschapsjournalist Anne van Kessel die onderzoek deed naar een te laag ijzer onder vrouwen en vragen haar alles over HB-metingen, ferritine, maar ook over hoeveel volkoren boterhammen je eigenlijk moet eten om voldoende ijzer binnen te krijgen. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatoren: Karlijn Saris en Peter van der Ploeg Gast: Anne van Kessel Redactie en montage: Rosa van Toledo Illustratie: Lois Konijn Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hevige bosbranden, natuurrampen en vernietigende oorlogen: de wereld staat in de fik. In tijden van crisis steekt ook een oeroude gedachte de kop op: die van het einde der tijden. Van Herakleitos tot de Apocalyps: al duizenden jaren denken mensen na over de schepping én de ondergang van de wereld. In die verbeelding speelt vuur vaak een centrale rol. Het is onlosmakelijk verbonden met voorstellingen van het einde der tijden en van een wereld in crisis. Maar waarom heeft juist vuur zo'n sterke greep op ons denken over het einde én een nieuw begin? Gast: Sjoerd de Jong Presentatie: Peter van der Ploeg Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Nederland is plat, maar onder de oppervlakte tussen zand en klei ligt iets verborgen: de Zuidwalvulkaan. De vulkaan was miljoenen jaren geleden actief, maar is lang geleden uitgedoofd. Felix Voogt zocht uit hoe die vulkaan daar is ontstaan en hij vroeg zich af: zijn er dan nog meer te vinden? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Karlijn Saris Gast: Felix Voogt Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Lois Konijn Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Je gaat zweten, je hartslag stijgt en soms springen de tranen in je ogen. Een pepertje is niet warm, maar kan je lichaam toch laten geloven dat je mond in lichterlaaie staat. Waarom produceert een plant zo'n brandende stof, en hoe heet kan een peper eigenlijk worden? Gast: Sander Voormolen Presentatie: Karlijn Saris Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Steek ijzer in de brand en je krijgt veel warmte zonder broeikasgassen. Marcel aan de Brugh sprak een hoogleraar die alles uit zijn handen liet vallen om dat verder te onderzoeken. Wordt ijzerverberbranding de toekomst van fossielvrije energieopwekking, of is het allemaal te mooi om waar te zijn? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Karlijn Saris Gast: Marcel aan de Brugh Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Zoals de feniks altijd uit zijn as herrijst, duikt de salamander al eeuwenlang op in vurige verhalen. De vuursalamander zou zelfs ongeschonden uit de grootste vlammen tevoorschijn komen. Met zijn geel met zwarte huid geheel intact. Zit er een kern van waarheid in die fabels? Gemma Venhuizen gaat in Zuid-Limburg op zoek naar de laatste populaties vuursalamanders van Nederland. Gast: Gemma Venhuizen Presentatie: Peter van der Ploeg Redactie en montage: Liz Dautzenberg Productie: Rhea Stroink Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met enorme natuurbranden in Frankrijk, Spanje en Portugal staat Europa voor een nieuwe uitdaging: hoe temmen we zo snel mogelijk al dat vuur? Bedrijven en wetenschappers zetten volop in op nieuwe blustechnologie, van blusdrones tot doofbommetjes. Peter van der Ploeg dook in de wereld van deze hightech innovaties en vroeg zich af: welke gadgets maken bij het blussen écht het verschil? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Karlijn Saris Gast: Peter van der Ploeg Redactie en montage: Rosa van Toledo Productie: Rhea Stroink Illustratie: Lois Konijn Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Van zinderende Tour-etappes tot hardlopen in de middagzon: sporten in de hitte dwingt ons lichaam te kiezen tussen presteren en afkoelen. Karlijn Saris onderzocht hoe het lichaam met de hitte omgaat en vroeg zich af: kunnen we nog wel sporten in deze bloedhete zomers? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Presentatie: Peter van der Ploeg Gast: Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Productie: Rhea Stroink Foto: Gonzalo Fuentes/ Reuters Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Van Prometheus tot zomerbarbecue – vuur is al eeuwenlang verbonden met het menselijk verlangen naar macht, vooruitgang en overleving. Hendrik Spiering kijkt terug naar het allereerste vonkje en hij zocht uit: heeft het vuur de menselijke beschaving veroorzaakt, of was het andersom? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Karlijn Saris Gast: Hendrik Spiering Redactie: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hij zorgde voor één van de eerste echte nationale wetboeken in de middeleeuwen. Hij maakte een dik spellenboek waar vandaag nog wordt mee gespeeld. Hij zong, hij tekende én schreef in de volkstaal. Koning Alfonso de X van Castilië gold als dé cultuurbrenger van de middeleeuwen en werd niet voor niets De Wijze genoemd. Toch eindigde zijn leven tragisch en chaotisch. Na een felle machtsstrijd werd hij door zijn eigen zoon van de troon gestoten en vleugellam gemaakt. Wie was Koning Alfonso? Hoe kon hij zo hoog vliegen, maar ook zo diep vallen? En hoe komt zijn portret in het Capitool? Het muziekfragment dat aan het begin van de aflevering wordt ingezet is: Cantiga 235 - Medieval Iberian Song van Farya Faraji & World Musicians. Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Lucas Brouwers en Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De koloniale geschiedenis van Suriname werd lang vooral verteld vanuit het perspectief van koloniale macht. Maar nieuw historisch onderzoek en digitalisering van archieven laten een completer verhaal zien. Niet alleen een geschiedenis van onderdrukking, maar ook een van voortdurend verzet. Inheemsen verdedigden zich, slaafgemaakten vluchtten van de plantages en bouwden dorpen diep in de binnenlanden. Hoe zag verzet eruit in een systeem dat erop was gericht om je te breken? En hoe heeft dat het beeld van de Surinaamse geschiedenis veranderd? Shownotes: In deze aflevering worden de volgende boeken genoemd: Wolter van Hoëvell, Slaven en vrijen onder de Nederlandse wet, oorspronkelijk 1854, vijfde editie 2020. Anton de Kom, Wij slaven van Suriname, oorspronkelijk 1934. Leendert van der Valk, Vergeten plekken, vergeten mensen. Een atlas van het Nederlands slavernijverleden, 2026. Hans Buddingh', De geschiedenis van Suriname, achtste herziene editie 2021. Tessa Leuwsha, Boni, in het spoor van de Surinaamse vrijheidsstrijder, 2025. Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Nina Jurna, Hans Buddingh Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Robbert Dijkgraaf is natuurkundige, ex-minister, krijgt af en toe regisseur Christopher Nolan op bezoek om over films te praten én weet alles over quantummechanica. Wij mogen hem een uur lang alles vragen over het vakgebied dat ons hele bestaan probeert te verklaren en het tegelijk nog onbegrijpelijker maakt dan het al was. Hoe werken die allerkleinste deeltjes nu precies? Wat moeten we er eigenlijk mee? En hoe gaat het nu met die veelbelovende quantumcomputer? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen & Peter van der Ploeg Gast: Robbert Dijkgraaf Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Merlijn Doomernik Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Is de muziek van vroeger echt beter dan die van nu? In ieder geval is die eenvoudiger geworden, zeggen recente studies. Data-analisten onderzochten duizenden liedjes uit de afgelopen eeuwen en ontdekten dat de complexiteit in de melodie afneemt. Is muziek daarmee slechter geworden? Hoe meet je dat? En waarom zou je dat eigenlijk doen? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl De muziek die in deze aflevering te horen is: 'Grace' - Jeff Buckley 'Feel good Inc.' - Gorrilaz, De la Soul 'What is it about men. Live at North Sea Jazz Festival' - Amy Winehouse 'Altijd is Kortjakje ziek' - Loulou en Lou 'Komm, süsser Tod BWV478' - Johann Sebastian Bach door Leopold Stokowski Meer informatie: https://www.nrc.nl/nieuws/2026/05/22/wetenschappelijk-aantonen-dat-muziek-vroeger-beter-was-kan-dat-a4927240 Host: Karlijn Saris Gasten: Berend Nieuwhof en Peter van der Ploeg Redactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Getty Images Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Konijnen: ze zijn schattig, zacht en onschuldig. Toch voert Australië al bijna 170 jaar een felle oorlog tegen deze exoot. Miljoenen konijnen werden vergiftigd, afgeschoten en besmet met virussen. Zonder succes: de dieren vermenigvuldigen zich sneller dan het land ze kan bestrijden. Ze vreten natuur kaal, bedreigen inheemse soorten en ontregelen complete ecosystemen. En dat allemaal omdat een Britse kolonist in 1859 een paar konijnen uit Engeland liet overkomen voor de jacht, uit heimwee naar zijn thuisland. Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Meike Wijers en Sander Voormolen Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ebola is terug. En de bestrijding van dit dodelijke virus staat of valt met het op tijd opsporen van besmettingen. Maar juist dat gaat mis bij de huidige uitbraak in de Democratische Republiek Congo, in een gebied dat al geteisterd wordt door conflicten en humantitaire rampen. Het zicht op het virus is kwijt en de Wereldgezondheidsorganisatie heeft de internationale noodtoestand uitgeroepen. Waarom is deze uitbraak zo moeilijk onder controle te krijgen? Presentatie: Gemma Venhuizen Gast: Karlijn Saris Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Vliegen zonder kerosine. Een staalfabriek zonder kolen. Waterstof is dé belofte van een CO2-vrije toekomst. Maar de praktijk bleek de afgelopen jaren weerbarstig. Projecten liepen vast, bedrijven wachtten op elkaar en de stemming werd steeds somberder. Maar er gloort hoop. In Rotterdam staan twee waterstoffabrieken in de steigers, en er zijn inmiddels leidingen en opslaglocaties in aanbouw. Breekt het waterstoftijdperk dan nu eindelijk aan? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Karlijn Saris Gasten: Laura Bergshoef en Laura Wismans Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De zon wat 'zachter' zetten: is het sciencefiction of serieuze klimaattechnologie? Met minuscule, reflecterende stofdeeltjes in de lucht wil de Israëlisch-Amerikaanse start-up Stardust een deel van het zonlicht terug de ruimte in kaatsen - om zo de opwarming van de aarde af te remmen. Hoe serieus moeten we dit controversiële plan nemen? Wie beslist over de lucht boven ons hoofd? En hoe problematisch is het dat juist een privaat bedrijf hierin het voortouw neemt? Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans, Felix Voogt Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

3 doden en minstens 10 besmettingen: de uitbraak van het dodelijke Hantavirus op het Nederlands cruiseschip Hondius heeft de wereld opgeschrikt. Inmiddels zijn alle passagiers van de cruise geëvacueerd en geïsoleerd. Maar is daarmee de kous af? Hoe zit het met de plekken waar de passagiers destijds van boord zijn gegaan? Wat weten we precies over de besmettingsgraad? Wat kunnen we de komende weken nog verwachten? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Karlijn Saris en Jorit Verkerk Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Deze week wordt hij 100 jaar, de wereldberoemde bioloog en televisiemaker met die nóg beroemdere stem: Sir David Attenborough. Om dat te vieren, blikken we terug op zijn leven en carrière. Hoe beïnvloedde Attenborough de natuurfilm? Hoe veranderde hij van rasoptimist naar klimaatactivist? En had hij altijd al die betoverende stem? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Karlijn Saris Gasten: Gemma Venhuizen en Marcel Haenen Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Boven ons hoofd razen meer dan 10.000 satellieten rond de aarde, en het worden er steeds meer. Ze helpen ons met navigeren, internet, communicatie en leggen vast wat er op de grond gebeurt. Maar satellieten zijn ook steeds meer een machtsfactor geworden in oorlogen, geopolitiek en de strijd om informatie. Wie bepaalt wat zichtbaar is - en wat niet? En wat betekent het dat steeds meer van die macht in handen komt van een paar landen en bedrijven? Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Hanneke Chin-A-Fo, Bruno van Wayenburg Redactie & montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het beschermt ons tegen schadelijke straling vanuit de ruimte en zorgt ervoor dat de naald van ons kompas altijd naar het noorden wijst: het aardmagnetisch veld maakt leven op aarde mogelijk en helpt ons navigeren. Maar boven de Zuid-Atlantische Oceaan, vlak voor de kust van Brazilië, zit een opvallende verzwakking in dit veld. Wat veroorzaakt dit gat? En wat betekent zo’n zwakke plek voor de aarde en voor onze technologie? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Marit Verbeek en Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

President Trump had het nog zo beloofd: geen nieuwe oorlogen. Toch ontketende hij een nieuwe bombardementencampagne in Iran. Een volgende stap in een lange geschiedenis van Amerikaanse interventies in het Midden-Oosten. Vaak onder het vaandel van mensenrechten en democratie, maar altijd wegen op de achtergrond ook economische en geopolitieke belangen mee. In hoeverre handelt de Verenigde Staten vanuit idealen en in hoeverre vanuit eigenbelang? Waar begon deze dubbele agenda in het Midden-Oosten en waar heeft die de VS én de rest van de wereld gebracht? Gasten: Bas Blokker en Floris van Straaten Presentatie: Karlijn Saris Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hoog in de Franse Pyreneeën, omringd door besneeuwde bergtoppen, ligt het sterrenkundig observatorium van de Pic du Midi. Drie Nederlandse onderzoekers testten daar afgelopen maand, na jaren werk, een zelfontwikkelde UV-telescoop. Botsende neutronensterren, sterexplosies, superzware zwarte gaten die sterren opslokken: met hun telescoop willen ze al die grote kosmische gebeurtenissen observeren. Hoe gaat het testen van zo’n nieuwe telescoop in zijn werk? Waar lopen de onderzoekers tegenaan? En als de telescoop eenmaal werkt, wat doe je dan toch tegen die wind? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gast: Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wij mensen delen 98 procent van ons dna met chimpansees en bonobo's, maar er is ook een belangrijk verschil: onze taal. Waar de aap zwijgt, praat de mens. Maar is dit wel zo? Dankzij de bonobo Kanzi weten we dat apen best goed in staat zijn om mensentaal te beheersen. Wie was Kanzi? Wat weten we dankzij hem over de taalvermogens van apen? En hoe diepgaand zijn die gesprekken eigenlijk? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Gemma Venhuizen Gast: Hendrik Spiering Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Plotselinge duizeligheid, oorsuizen en knallende koppijn: tien jaar geleden meldden Amerikaanse diplomaten in Havana plots een reeks van mysterieuze klachten. De oorzaak? Volgens sommigen een geheim energiewapen dat met gerichte radiogolven mensen uit de weg ruimt. Nu – tien jaar later – duiken deze geheimzinnige verhalen opnieuw op. Donald Trump zou bij de kidnapping van Maduro de ‘Discombobulator’ hebben ingezet, een apparaat dat met één energetische klap het leger van Venezuela uitschakelde. Maar bestaan zulke gerichte-energie-wapens eigenlijk? Of zouden ze kúnnen bestaan? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Host: Karlijn Saris Gasten: Peter van der Ploeg en Berend NIeuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In het adresboekje van Jeffrey Epstein stonden opvallend veel wetenschappers - van Nobelprijswinnaars tot publieke intellectuelen als Noam Chomsky. Uit de Epstein Files blijkt dat hij onderzoek financierde, diners organiseerde en hen meenam in zijn privéjet. Maar Epstein zocht meer dan alleen gezelschap. De veroordeelde zedendelinquent had een uitgesproken fascinatie voor het menselijk bewustzijn, eugenetica en de ‘verbeterde’ mens. Wat trok wetenschappers naar Epstein - en wat wilde Epstein van hen? Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Sjoerd de Jong, Merijn de Waal Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het is mei 1926. De zeppelin Norge bereikt als eerste ooit de geografische Noordpool. Maar de beroemde Noorse ontdekkingsreiziger Roald Amundsen en Italiaanse ingenieur Umberto Nobile landen er niet, ze vlieger er alleen overheen. De twee raken voorgoed met elkaar verbonden door ambitie, rivaliteit en tragiek. Twee jaar later loopt een nieuwe poolvlucht dramatisch af. Wat dreef deze mannen om alles te riskeren in het meedogenloze poolgebied? Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Gemma Venhuizen en Nienke Beintema Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Shownotes In deze aflevering komen de volgende boeken ter sprake: Terug uit de witte hel van Adwin de Kluyver De poolgebieden voor in bed, op het toilet of in bad van Nienke Beintema Poolliefde van Anders Bache en Sigri Sandberg Amundsen pass van Anders Bache Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Hij breekt bladeren af en ruimt dood organisch materiaal op: de schimmel Aspergillus fumigatus is een nuttige tuinhulp. Maar soms duikt hij ook op in het menselijk lichaam en dan wordt hij opeens gevaarlijk. In Nederland rukt er nu een variant op die niet te behandelen is en vormt daarmee een groot risico voor mensen met een kwetsbaar immuunsysteem. Hoe ontstaat zo’n resistente schimmel? En wat zijn de mogelijkheden om deze Aspergillus nog te bestrijden? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gast: Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Eindmix: Lars van Leeuwen Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Tumoren bestralen zonder omliggend weefsel te beschadigen: protonentherapie was de grote belofte in de kankerzorg. Maar nu is de therapie stilgelegd voor patiënten met een agressieve hersentumor. Dat gebeurde na verontrustende studieresultaten over vroegtijdig overlijden. Hoe kan een behandeling die zo veelbelovend leek ineens zó ter discussie staan? Hoe werkt protonentherapie precies? En waar ging het mis? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Lucien Hordijk en Karlijn Saris Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Waarom ergert iedereen zich zo aan betweters? In de sportschool vinden we het heel normaal als de coach je afbeult of corrigeert. Maar iemand die je met betere kennis op de vingers tikt? Dat voelt toch anders. Betweters zijn van alle tijden. Ze duiken al op bij de Babyloniërs en de Romeinen, en tegenwoordig lijken ze nadrukkelijker aanwezig dan ooit. Wat is betweterij eigenlijk - en waarom roept de betweter zoveel weerstand op? Presentatie: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong & Hendrik Spiering Redactie en montage: Liz Dautzenberg Productie: Rhea Stroink Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Shownotes: In deze aflevering wordt het boek On Pedantry: A Cultural History of the Know-it-All van Arnoud S. Q. Visser besproken. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna 56miljoen jaar geleden warmde de aarde razendsnel op. Het was de laatste keer dat het klimaat bijna net zo snel veranderde als nu — met ingrijpende gevolgen voor het leven op aarde. Dankzij nieuw bodemonderzoek binnen de paleo-klimatologie kunnen geologen die periode nu tot op het seizoen nauwkeurig reconstrueren. Hoe lees je klimaatgeschiedenis? En als de bodem ook een blik op de toekomst biedt, wat staat ons dan te wachten? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Karlijn Saris Gasten: Gemma Venhuizen en Felix Voogt Redactie en montage: Rosa van Toledo Eindmix: Jeroen Jaspers Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Bijna een eeuw geleden zorgde de ontdekking van penicilline voor een revolutie in de gezondheidszorg. Voor het eerst konden infecties effectief worden behandeld. Maar nu staan we voor een nieuw probleem: wereldwijd worden bacteriën steeds resistenter tegen antibiotica. Onderzoekers kijken daarom opnieuw naar een oeroude natuurlijke vijand van bacteriën: de bacteriofaag - een virus dat bacteriën aanvalt en opeet. Wat zijn bacteriofagen precies? Hoe kunnen ze helpen in de strijd tegen bacteriële infecties? En wat hebben ze nog meer voor ons in petto? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Sander Voormolen en Berend Nieuwhof Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Wat honderd jaar geleden nog ondenkbaar was, is nu voor sommige mensen de enige manier om dóór te leven: het vervangen van een orgaan. Voor NRC-redacteur Jeroen van der Kris werd die realiteit een aantal jaar geleden heel concreet, toen hij zelf een nieuwe lever kreeg. Wat begon als een ingrijpende medische gebeurtenis, groeide uit tot een fascinatie voor dit vaak onderschatte orgaan - en voor alles wat nodig is om een transplantatie mogelijk te maken. Hoe is het om te blijven leven dankzij de orgaandonatie van iemand anders? Hoe zijn we op het punt gekomen dat zo’n ingreep mogelijk is? En wat zegt de wetenschap van vandaag over de toekomst van orgaantransplantatie? Gast: Jeroen van der Kris, Sander Voormolen Presentatie: Gemma Venhuizen Redactie & montage: Liz Dautzenberg Shownotes: In deze aflevering wordt het boek Het aanbod van Jeroen van der Kris besproken Ook de aflevering ‘Even ergens heen’: waarom ik pas na 39 jaar met mijn moeder over haar darmziekte praatte, over leven met de chronische darmziektes colitis ulcerosa en de ziekte van Crohn, komt even voorbij. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Donald Trump is één jaar aan de macht. Het is nog steeds chaos, maar wel chaos waar een plan achter zit. De Amerikaanse wetenschap wordt fundamenteel heringericht met decreten als Restoring Gold Standard Science en een uitgewerkt ideologisch programma. Welke wetenschappen passen nog in Trumps wereld — en welke niet? Wat gebeurt er met afgeschreven onderwerpen als gender en klimaatverandering? En wat betekenen deze ontwikkelingen voor internationale samenwerking? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong, Karlijn Saris en Felix Voogt Redactie en montage: Rosa van Toledo Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Verborgen ruïnes diep in de jungle, brede wegen van tientallen kilometers lang: geavanceerde technieken zorgen de laatste jaren voor een stroom aan nieuwe archeologische ontdekkingen in Noord- en Zuid-Amerika. Wat betekenen deze vondsten voor de geschiedenis van deze continenten? Wat vertellen ze over de vroegere beschavingen? En hoe veranderen ze ons idee van de wereldgeschiedenis? Host: Gemma Venhuizen Gasten: Sjoerd de Jong en Hendrik Spiering Reactie en montage: Rosa van Toledo Foto: Roland Blokhuizen Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Egoïsme en samenwerken: het zijn twee uitersten. Maar in de Middeleeuwen bleek precies die combinatie verrassend effectief. In Noord-Europa ontstond de Hanze: een los netwerk van handelaren en steden, zonder staat, zonder centraal gezag. Juist dit netwerk groeide uit tot een van de machtigste economische systemen van zijn tijd. Hier ontstonden kiemen van een nieuw kapitalisme, met vaste handelsafspraken, een gedeelde cultuur en iets wat we vandaag opnieuw ontdekken: handel is nooit alleen economie - het is óók politiek en cultuur. Hoe komt het dat dit netwerk eeuwenlang standhield? En waardoor viel het uiteindelijk toch uit elkaar? Shownote: In deze aflevering noemt Hendrik Spiering het boek De Hanze van Dick Harrison. Presentatie: Karlijn Saris Gasten: Hendrik Spiering en Bas Blokker Redactie en montage: Liz Dautzenberg Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In de Atlantische Oceaan, in de Golf van Guinea ligt een eiland: Null Island. Je kunt er vakantiehuizen huren en fietsroutes volgen. Tenminste, dat lijkt zo. In werkelijkheid is alleen oceaan zo ver je kunt zien. Null Island is een fictief eiland, verzonnen door digitale kaart-professionals. De kaartgegevens die zich daar vertonen zijn fouten. Cartografie was ooit een kwestie van ervaring, later wiskundig precisiewerk. Nu kan iedereen op de computer kaartjes maken. Wat doet deze ontwikkeling met onze perceptie van de wereld? Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl Host: Gemma Venhuizen Gasten: Laura Wismans & Hendrik Spiering Script en edit: Elze van Driel Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God? Presentatie: Hendrik Spiering Productie: Mirjam van Zuidam Montage: Yeppe van Kesteren Foto: Getty Images De muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti.Voor dit drieluik put Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist.Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus.Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God? Presentatie: Hendrik Spiering Productie: Mirjam van Zuidam Montage: Yeppe van Kesteren De muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti.Voor dit drieluik put Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Met Jezus kun je alle kanten op: hij is mens én god, geboren uit Maria én uit God de Vader. In de middeleeuwen werd hij vereerd als keizer van het heelal, maar ook intens lijdend afgebeeld, aan het kruis. In de Islam is Jezus de belangrijkste profeet na Mohammed, en ook zonder dat je gelovig bent, kan je in hem de eerste socialist zien, een inspirerende revolutionair of zelfs een feminist. Maar hier, in Onbehaarde Apen, kijken we naar de historische Jezus. Hendrik Spiering, wetenschapsredacteur en historicus, behandelt in dit speciale drieluik voor Pasen drie vragen: Wat weten we over het leven van Jezus? Met welke profeten concurreerde hij? En hoe werd nou juist deze prediker, later, volkomen God? Presentatie: Hendrik Spiering Productie: Mirjam van Zuidam Montage: Yeppe van Kesteren De muziek in dit drieluik werd gespeeld door het Dudok Quartet. In het vierde pianoconcert van Beethoven hoorde u ook pianist Hannes Minnaar en altvioliste Simone van der Giessen. Verder speelde het Dudok Quartet muziek van Balogh Kalman en Ligeti en in deze derde aflevering het vierde strijkkwartet van de jonge Nederlandse componist Joey Roukens. Voor dit drieluik putte Hendrik vooral uit werk van de Amerikaan John P. Meier, die nog altijd werkt aan zijn schitterende serie boeken ‘A Marginal Jew, Rethinking the historical Jesus’. Ook aan te bevelen zijn de boeken van de gewetensvolle Brit E.P. Sanders en die van de wat meer baldadige Amerikaan Bart Ehrman. Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.